نقش کارآفرینی در توسعه اقتصادی روستاهای ایران
محور توسعه روستاها بطور سنتي کشاورزي تعريف شده و بر اين اساس روستا با فعاليت کشاورزي و دامداري شناخته مي شود. اما توسعه کشاورزي متکي بر منابع طبيعي بوده و محدوديت منابع طبيعي در برخي از روستاها، باعث رکود اقتصادي شده و توسعه کشاورزي به توسعه اقتصادي همه روستاهاي منتج نشده است. اما امروز توجه به روستا تنها به کشاورزي و دامداري محدود نمي شود روستاها محيط مناسبي براي رشد بخشهاي غيرکشاورزي و فعاليت شرکتهاي توليدي و خدماتي است مشروط به آنکه رقابتپذير بوده و متکي بر منابع مي باشد. شرکتهايي که بر يادگيري، توليد و رقابت تاکيد ميکنند، مي تواند اين خلا را پر کنند. اين موضوع در واقع نوعي حرکت از کسب وکارهاي مبتني بر منابع طبيعي به سمت کسب وکارهاي مبتني بر دانش است. در اکثر کشورهاي امريکا ، اروپا و حتي آسيايي همچون چين ، مالزي و .... سياست توسعه کارآفريني در حوزه هاي غير کشاورزي در روستاها اجرا شده است. با توسعه کارآفريني و ايجاد شرکتهاي کوچک کارآفرين، علاوه بر اشتغال و توليد، روستاييان به کالاها و خدمات مورد نياز خود دست مييابند و اين امر تاثير زيادي در رشد اقتصادي روستاها و کاهش پديده مهاجرت به شهرها دارد.
وضعيت جامعه روستايي ايران نشان مي دهد که با افزايش سطح سواد ، دانش و مهارتهاي علمي و عملي، گرايش به اشتغال در بخش هاي سنتي اقتصاد کمتر شده و ميل و رغبت براي اشتغال در بخش هاي مدرن و خدماتي بيشتر است. اين در حالي است که روستاهاي ايران نيز همچون شهرها، مملو از فرصتهاي جديد و کشف نشده هستند که کشف و بهره برداري به موقع از اين فرصتها و ايجاد کسب و کارهاي جديد و رقابت پذير مي تواند مزاياي اقتصادي چشمگيري براي روستائيان به همراه آورد.
در اين مقاله سعي شده است با بررسي ويژگيهاي جامعه روستايي ايران و گرايش هاي موجود و در حال شکل گيري، زمينه ها و فرصتهاي جديد اشتغال احصاء و راهکارهاي توسعه و بالفعل شدن آنها با استفاده از توان و نيروي تخصصي جديد پيشنهاد گردد. به عبارت ديگر سوال اصلي تحقيق اينست که با توجه به ويژگيهاي جمعيتي روستاهاي ايران و تحول اتفاق افتاده در کيفيت نيروها، بويژه با توسعه آموزش عالي، چگونه مي توان در کنار مشاغل سنتي، مشاغل جديد و مدرن و رقابت پذير متناسب با شرايط جديد ايجاد کرد؟ و اصولاً چه مشاغلي و با چه ويژگيهايي امکان توسعه دارند؟ براي تحقق اين مشاغل چه شرايطي بايد تحقق پيدا کند؟ براي پاسخ به اين سوالات با استفاده از روش کتابخانه اي ويژگيهاي جمعيتي نقاط روستايي ايران شناخته شده و با بررسي طرحهاي ساماندهي فضا و سکونتگاههاي روستايي و طرحهاي توسعه و عمران ناحيه اي، ظرفيتهاي بالقوه توسعه در نمونه هايي از مناطق روستايي استخراج گرديده و در نهايت با توجه به ظرفيتهاي فوق و ويژگيهاي جديد جمعيتي پيشنهادات ارائه گرديده است.
بر اساس نتايج تحقيق توسعه فرصتهاي اشتغال در بخش کشاورزي و دامداري با تغيير ماهيت از سنتي به مدرن و نيز زمينه هاي جديد شغلي در بخش هاي صنعتي وخدماتي در سطح روستاها وجود دارد که نيازمند ساماندهي تشکيلاتي، تسهيلاتي و تقويت ساختارهاي موجود مي باشد.